سرمقاله لوموند– ۷ آوریل ۲۰۲۲ "ضرورت تعیین تکلیف گاز روسیه"
شارل میشل، رئیس شورای سران اتحادیه اروپا، روز چهارشنبه 6 آوریل اعلام کرد که تصمیمی در این زمینه "دیر یا زود" باید اتخاذ شود. بحث اصلی اینست که این تصمیم زمانی گرفته نشود که دیر شده باشد. به رغم یک بسته پنجم تحریمها، از جمله در مورد واردات زغال سنگ، که روز چهارشنبه تصویب شد، دست های 27 کشور هنوز برای روی میز کوبیدن این برگ تعیین کننده می لرزد. اما ادامه تجاوز روسیه در اوکراین نشان می دهد که فرصت باقی مانده از این پس زیاد نیست.
اروپائیان با ادامه خرید گاز از روسیه ولو بر خلاف میل خود، در واقع جنگی که ولادیمیر پوتین در اوکراین پیش می برد را تأمین مالی می کنند. از آغاز جنگ، فاکتور خرید انرژی کشورهای اروپائی که به روسیه پرداخت شده، سر به 35 میلیارد یورو می زند. این رقم را با ارزش پولی سلاح های تحویل داده شده به کی یف مقایسه کنیم که بنا به برآورد جوزپ بورل، رئیس دیپلماسی اروپا، تنها یک میلیارد یورو بوده است.
27 کشورعضو اتحادیه یک استراتژی تحریم های تدریجی را در پیش گرفته اند که به رغم خصیصه گسترده و بی سابقه آن، تأثیری در عزم جزم رئیس جمهور روسیه نداشته است. بلکه بر عکس. فجایعی که ارتش روسیه در بوچا در شمال غرب کی یف مرتکب شده و تشدید اعلام شده نبردها در دنباس (شرق اوکراین)، گذر به سطح بالاتری از اقدامات تلافی جویانه را اجتناب ناپذیر می سازد.
تحریم کامل خرید گاز از روسیه به لحاظ اجرا پیچیده است. برای اروپائیان می تواند به معنای شکاف برداشتن جبهه متحدی باشد که تا کنون موفق شده اند به نمایش بگذارند. تمام کشورهای عضو اتحادیه وابستگی یکسانی به واردات انرژی از روسیه ندارند. فرانسه به دلیل تنوع منابع تأمین انرژی خود (از جمله اتمی) امکان صرفنظر کردن از گاز وارداتی از روسیه را بدون متحمل شدن عواقب سنگین دارد، اما تأثیرات چنین تحریمی بر آلمان که 55% گاز مصرفی خود را از روسیه تأمین می کند، به مراتب سنگین تر خواهد بود.
بخش کاملی از صنایع اروپا، در فقدان منبع آلترناتیو، نمی تواند تنها ظرف چند هفته به وابستگی خود به گاز روسیه پایان دهد. توقف تولید در پاره ای از بخشها و عواقب آن مانند بیکاری بخشی از پرسنل یا از بین رفتن برخی مشاغل و علاوه بر آن گران تر شدن هزینه تولید هم برای سازندگان و هم مصرف کنندگان گریز ناپذیر خواهد بود.
لیکن ادامه جنگ فراتر از فاجعه انسانی که به همراه دارد، یک هزینه اقتصادی نیز خواهد داشت. اروپائیان نفعی در طولانی و فرسایشی شدن جنگی که باعث وارد آمدن فشارهای شدید بر بهای انرژی و ادامه بی ثباتی زیان بار برای بازار داد و ستد و بازرگانی بین المللی خواهد شد ندارند.
مواضع اروپائیان در حال تحول است. چند روز پیش لیتوانی بکلی تمام واردات گاز خود از روسیه را متوقف کرد. در لهستان تصمیمی مشابه تا پایان سال جاری قوت اجرائی خواهد یافت. ایتالیا نیز که بسیار به وارادات انرژی از روسیه وابسته است، می گوید تصمیم اروپا به تحریم گاز روسیه را وتو نخواهد کرد.
این تحریم بی سابقه را باید فرصتی تلقی کرد برای تسریع انتقال انرژتیک که اروپا در هر حال و بدون بحرانی که روسیه ایجاد کرده، نیز می بایست انجام دهد. همان طور که اتحادیه اروپا توانست ساز و کارهایی بر پایه همبستگی برای مقابله با پاندمی کووید بیابد، حال بیست و هفت کشور عضو باید با یکدیگر راه حل هائی پیدا کنند تا قطع وابستگی به گاز روسیه هر چه کمتر دردآور باشد.
اروپا این انتخاب موجه را به عمل آورده که مبدل به نیروی متخاصم دیگری در برابر روسیه نشود. لذا برای آنکه اصول و ارزشها و قدرت آن محترم شمرده شود، سلاحی جز اهرم اقتصادی برایش باقی نمی ماند. استفاده از این اهرم در شرایط کنونی مستلزم تلاش هائی است که بیست و هفت کشور تا حد زیادی امکان آن را دارند. و اما امتناع از آن به معنای اعتراف به ضعف خواهد بود که حتی خاصیت تحریم های قبلی را خنثی کرده، جنگ را هم طولانی تر خواهد ساخت. لذا وقت آن رسیده که به وابستگی به گاز روسیه پایان داده شود.»