سايه سنگين بيتفاوتي بر مذاكرات اتمي در وين
بدون ترديد فرصتطلبي تندروهاي حاكميت و رسانههاي منسوب به نظاميان، در جريان و بعد از پايان ديدار كاترين اشتون از ايران، و روانه ساختن موج انتقادها به سوي وزارت خارجه، و شخص ظريف، به اتهام داشتن اطلاع قبلي از برنامه ديپلومات ارشد جامعه اروپا و نيت ديدار برنامهريزيشده وي از نرگس محمدي، فعال شناخته شده زنان، و گوهر عشقي، مادر ستار بهشتي، كه بعد از تحمل شكنجه در زندان جان باخت، وزارتخارجه را در موضع دفاعي و مذاكرات ۲۷ و ۲۸ وين را پيش از آغاز تحت تأثير مستقيم قرار داد. اظهارنظر رسانهيي محمود علوي، وزير اطلاعات، مبني بر اينكه «به وزارتخارجه نسبت به قصد اشتون به ديدار از محكومان فتنه هشدار داده بود» به اين گمانه قوت داد كه موج تازه حملات عليه دولت و وزارتخارجه با چراغ سبز رهبر جمهوري اسلامي صورت گرفته است. اگرچه وزارت اطلاعات از جمله حوزههاي زير نظارت مستقيم رهبر جمهوري اسلامي و عملاً خارج از حوزه اختيارات رئيس دولت است، انتظار ميرفت در رويكردي متفاوت با گذشته كه رويارويي حيدر مصلحي وزير اطلاعات دولت دهم با احمدينژاد نمونه مشخص آن است، تقابل وزير اطلاعات با مجموعه دولت و وزير خارجه دستكم شكل علني و رسانهيي به خود نگيرد. نوشتههاي جواد ظريف در صفحه فيسبوك وي پيش از عزيمتش به وين مبني بر گلايه از منتقدان، و همچنين تهديد تلويحي او به كنارهگيري كه طي مصاحبهاي در داخل مطرح شد، حاكي از سنگيني فشارهايي است كه مذاكرهكننده ارشد اتمي جمهوري اسلامي قبل از داخل شدن به دور تازه گفتوگوها بر شانههاي خود احساس ميكرد. بالا بردن مانع مذاكرات از سوي اصولگرايان - اولين واكنش وزارتخارجه به فشارهاي داخلي عليه مذاكرات اتمي، كاهش دادن طول مذاكرات از سه روز به دو روز، به بهانه آغاز سال نو، و واكنش بعدي، كه ميتوان آن را عقبنشيني بزرگتري تلقي كرد، لغو جلسه شام متعارف بين ظريف و كاترين اشتون بود كه در تمام ديدارهاي قبلي برگزارميشد و به عاملي براي تلطيف محيط گفتوگوها تبديل شده بود. تحريكات تندروهاي نظام، كه در آنها دست شاخه نظامي حاكميت پيداست، در روزهاي مانده به آغاز دور تازه مذاكرات تنها به ايجاد موجهاي رسانهيي محدود نماند. گردآوري امضا از ميان نمايندگان مجلس شوراي اسلامي به اين بهانه كه در مذاكرات اتمي «مذاكرهكنندگان حقوق اتمي را فراموش نكنند» و تأكيد بر حفظ نامحدود ظرفيت غنيسازي در داخل كشور و عدم قبول هر نوع تغيير در روند تكميل رآكتور چهل مگاواتي آب سنگين اراك، اقدامي بود در جهت محدود كردن حوزه اختيارات مذاكرهكنندگان پيش از داخل شدن آنها به مذاكرات وين. متهم ساختن «برخي نهادهاي اطلاعاتي خارجي» از سوي اصغر زارعان كه وي را مسئول امنيتي بلندپايه سازمان انرژي اتمي ايران معرفي كردهاند، به «تلاش براي خرابكاري در تأسيسات آب سنگين اراك» اقدام تحريكآميز ديگري بود كه تنها ميتوانست متوجه آژانس بينالمللي انرژي اتمي و بازرسان آن شده و آينده همكاريهاي ايران با آژانس و اجراي پروتكل الحاقي را كه بخش اجتنابناپذير توافقهاي اتميآينده است مورد تهديد قرار دهد. آينده مذاكرات اتمي - وزارتخارجه دولت روحاني و محمدجواد ظريف انتظار داشتند كه ديدار خانم اشتون از ايران به يك پيروزي سياسي و در نتيجه تحكيم موقعيت داخلي مذاكرهكنندگان منجر شود. حتي انعكاس خارجي گزارش ديدار خانم اشتون با دو نماينده ناراضيان ايران در سفارت اتريش نيز در نگاه وزارتخارجه ميتوانست بهعنوان نماد گشودن تدريجي محيط امنيتي حاكم بر ايران تلقي شده و عامل مثبتي به حساب آيد. به اين دليل جواد ظريف با كماهميت خواندن ديدار ياد شده و مقايسه آن با «جايگاه جهاني و قدرت جمهوري اسلامي» تلاش كرد انتقادهاي اصولگرايان را كه خواستار تشكيل «كميته مستقل حقيقتياب» در اين زمينه شدهاند، تا حدودي خنثي سازد، اما به نتيجه مورد نظر نرسيد. به اين ترتيب پيش از عزيمت هيأت ايراني به وين و آغاز دور تازه گفتگوهاي اتمي، اصولگرايان داخلي مخالف مذاكرات، با استفاده از فرصت ديدار اشتون از ايران و جنجالي ساختن ملاقات وي با دو نماينده زنان ناراضي و معترض، موفق شدهاند مذاكرات حساس جاري را تحت تأثير خواستههاي خود قرار دهند. گفتگوهاي اتمي ايران و گروه ۱+۵ كه تاكنون با محرمانه نگاه داشتن موضوع مذاكرات و چراغ خاموش انجام و به حصول توافق موقت ۲۴ نوامبر ژنو منجر شده، اينك با خطر خاموشي موتور مذاكرهكنندگان و باز ماندن كامل از حركت روبهرو است. در صورت ميدان گرفتن بيشتر اصولگرايان داخلي، نهايي ساختن توافق موقت ژنو از عهده و توان دولت روحاني خارج خواهد شد».
سايت راديو فردا 18 مارس 2014