هفته نامه فرانسوی نوول ابزرواتور: رضا پهلوی، ساخت یک پادشاه
هفته نامه نوول ابزرواتور
پنجشنبه، ۱۴ مه تا پنجشنبه، ۲۱ مه ۲۰۲۶
رضا پهلوی: ساخت یک پادشاه
چگونه پسر شاه مخلوع در عرض سه سال خود را به عنوان نمادی از اپوزیسیون ایران تثبیت کرد؟ از واشنگتن تا سنگفرشهای تروکادرو، ظهور این وارث تبعیدی در واقع کار شبکههای چندوجهی و تهاجمی است که گاهی اوقات به برخی از چهرههای راست افراطی نزدیک هستند.
زیر نویس عکس: رضا پهلوی و همسرش یاسمین، در یک تظاهرات اپوزیسیون ایران در ۱۴ فوریه، در حاشیه شصت و دومین کنفرانس امنیتی مونیخ.
تقریباً هر یکشنبه، آنها در تروکادرو ملاقات میکنند. آنجا، روبروی برج ایفل، است که نمایش آغاز میشود. ابتدا موسیقی - البته فارسی - پخش میشود، سپس فریاد چند صد تظاهرکننده که با هم همخوانی میکردند: «جاوید شاه» و به دنبال آن «مرگ بر سه م.: آخوندها، چپیها، مجاهد» («مرگ [بر سه م]: آخوندها، چپیها، و مجاهدین خلق»). فریاد تجمع آنها. از بالا، میدان با فرشهای قرمز و سبز، رنگهای پرچم ایران، به نظر میرسد - با این تفاوت که در اینجا آنها با شیر و خورشید، نمادهای کشور قبل از انقلاب ۱۹۷۹، مزین شدهاند. تصویر چشمگیر است. پیام، کاملاً واضح: مرگ بر تاریکی اسلامی، زنده باد روشنگری و ترقیخواهی عصر طلایی شاه. چند نفر از این «سلطنتطلبان» در تبعید هستند که رویای به تخت نشاندن پسر پادشاه فقید، رضا پهلوی، را در سر میپرورانند؟ از زمان قتل عامهایی که رژیم ایران در ۸ و ۹ ژانویه ۲۰۲۶ مرتکب شد، صدها نفر از بروکسل تا مونیخ، از جمله پاریس - شهری نمادین از چندین جهت - به نیروهای خود پیوستهاند. در اینجا، در گورستان پاسی، لیلا پهلوی، یکی از دختران شاه، پس از مصرف بیش از حد مواد مخدر در سال ۲۰۰۱ به خاک سپرده شد. فرح پهلوی، بیوه پادشاه مخلوع نیز در اینجا زندگی میکند.
زیرنویس عکس: در میان حامیان رضا پهلوی، ساموئل داوود، سرباز سابق و معاون رئیس انجمن هما...
زیرنویس عکس: مونا جعفریان، یک چهره تأثیرگذار فرانسوی-ایرانی که به عنوان "صدای مردم" معرفی شده است، حضور دارند.
"متشکرم بیبی، متشکرم ترامپ"
فرانسه، پناهگاه تاریخی ایرانیان تبعیدی، زخمی و شکنجه شده توسط جمهوری اسلامی، در نهایت آنها را ناامید کرده است. در میان پلاکاردهایی که روی آنها نوشته شده "متشکرم بیبی، متشکرم ترامپ"، مردی با لباس نظامی، که پرچم اسرائیل را به خود پیچیده است، از میان جمعیت عبور میکند. این ساموئل داوود، نایب رئیس انجمن هما است که رسماً برای دفاع از زنان در ایران فعالیت میکند، اما در عمل، بسیجهایی را در حمایت از رضا پهلوی سازماندهی میکند. در اینجا او روی تریبون است و مجله «لو پوئن» را با تصویر ولیعهد روی جلد آن تکان میدهد. داوود با دستی که روی قلبش قرار دارد، به اسرائیل ادای احترام میکند که برای ریشهکن کردن «تروریسم اسلامی و همه دست نشاندگان آن» تلاش میکند. برخلاف «فرانسه مکرون»، که به گفته او، از آغاز حملات آمریکایی-اسرائیلی در 28 فوریه موضعی نگرفته است. آرنو فریون، افسر ارشد، که در ماه مارس در حملهای توسط شبهنظامیان طرفدار ایران در کردستان عراق کشته شد، از حق یک دقیقه سکوت برخوردار میشود. اما برای 175 دختر دانشآموزی که در همان ماه در بمبگذاری مدرسهشان در میناب ایران جان باختند، ادای یادبودی در کار نیست. ساموئل داوود روایت طرفدار مداخلهگری خود را در مطبوعات «دوست»، مانند برنامه صبحگاهی Frontières، یک رسانه راست افراطی، یا در کانال اسرائیلی طرفدار نتانیاهو i24News، تکرار میکند. در 11 ژانویه، داوود، که مرتباً به اسرائیل سفر میکند و از سلفی گرفتن با مدیر ارتباطات ارتش اسرائیل لذت میبرد، سه عضو گروه راست افراطی Némésis را به روی صحنه آورد، از جمله آلیس کوردیه، که وقتی تابلویی با عنوان «لعنت به خامنهای» را بالا برد، مورد تشویق قرار گرفت.
و سپس مونا جعفریان، برجستهترین فرانسوی-ایرانی در میان «سلطنتطلبان» وجود دارد. سه سال پیش، این فعال که در مجله XXI معرفی شده است، عمدتاً در اینستاگرام فعال بود، جایی که با فرزندانش عکس میگرفت و از ستایش مزایای خامه عسلی یا یک جفت کفش پاشنه بلند دریغ نمیکرد. از زمان جنبش زن، زندگی، آزادی (در سال ۲۰۲۲)، این اینفلوئنسر، خواهرزادهی یکی از مقامات عالیرتبهی رژیم سابق شاه که در سال ۱۹۷۹ توسط جمهوری اسلامی اعدام شد، تمرکز خود را تغییر داده است. او اکنون از طریق گروه خود، فم آزادی، با شور و اشتیاقی تزلزلناپذیر از رضا پهلوی حمایت میکند. او را میتوان در طول روز در تروکادرو یا جلوی سفارت ایران در خیابان اینا یافت که خواستار تعطیلی آن است، و سپس در LCI، فرانس انفو، RTL یا اروپا ۱، جایی که او گاهی به عنوان "روزنامهنگار"، گاهی به عنوان "مقالهنویس" اما مهمتر از همه، به عنوان "صدای مردم" معرفی میشود. شبها، او خستگیناپذیر در شامها و جشنها شرکت میکند. دوستان CRIF (شورای نمایندگان مؤسسات یهودی فرانسه)، انجمن Agir Ensemble - شاخهای از لابی طرفدار اسرائیل Elnet - و سازمان یهودیان اروپا (EJO) همگی برای او فرش قرمز پهن کردند و حتی در مراسمی که در ماه مه 2025 توسط نیروهای دفاعی دیاسپورا برای حمایت از ارتش اسرائیل برگزار شد، به او نشان «نیکوکاران در میان ملتهای 7 اکتبر» اهدا کردند. او به رژیم « چپ افراطی ایرانی» مفصلا توهین میکند. از جمله سیبلهای او میتوان به نرگس محمدی، برنده جایزه صلح نوبل، که در ایران بازداشت شده و اخیراً به دلیل مشکلات جدی سلامتی در بیمارستان بستری شده و او وی را متهم به "بازی کردن نمایش" میکند، ؛ دیگری کوان گافایتی، محقق فرانسوی-ایرانی علوم سیاسی؛ و روزنامهنگارانی مانند کوانتن مولر، که او او را "یک آشغال کوچک برتریطلب" مینامد. به گفته او، همه آنها در تبانی با رژیم اسلامی همدست هستند. لیست سیاه او همچنین شامل La France Insoumise (LFI)، "فمینیستها"، "طرفداران فلسطین"، سازمان ملل، یونیسف... میشود. این "اسلامهراس" خودخوانده که بر "هویت آریایی پیش از اسلام" خود تأکید میکند، به مدت دو سال تحت حفاظت پلیس بوده و در کانال تلویزیونی س نیوز CNews ادعا کرده است که "اغلب از اعضای حزبالله لبنان" تهدید به مرگ و تجاوز شده است. تا اینجا ظاهرسازیها بود. اما مونا جعفریان چهرهی شاخص یک جنبش جدید، چندوجهی، تبلیغی و تهاجمی - متشکل از فعالان، وکلا و چهرههای سیاسی و رسانهای - است که با حمایت گروههای لابی قدرتمند، از راهروهای خلوت پارلمان اروپا تا خیابانهای پاریس تلاش میکند تا وارث شاه را به عنوان یک چهرهی مخالف اجتنابناپذیر، یک نیروی سیاسی که باید روی آن حساب کرد، تثبیت کند.
"ایران را دوباره بزرگ کنیم" MAKE IRAN GREAT AGAIN
داستان از فوریه ۲۰۲۳ در دانشگاه جورج تاون در واشنگتن دی سی، در قلب شبکههای دیپلماتیک آمریکا، جایی که محققان، سیاستمداران و چهرههای مهاجر گرد هم میآیند، آغاز میشود. چند ماه قبل، در تهران، مهسا ژینا امینی به دلیل "پوشیدن لباس نامناسب" دستگیر و در زندان تا حد مرگ مورد ضرب و شتم قرار گرفت. جهان از سرنوشت این دانشجوی ۲۲ ساله کرد متاثر شد و انقلاب زنان، زندگی، آزادی را شعلهور کرد. در این بستر است که رضا پهلوی دوباره ظاهر میشود. وارث تاج و تخت از زمان انقلاب اسلامی سال ۱۹۷۹ که منجر به سرنگونی پدرش، محمدرضا شاه، شد، در ایالات متحده در تبعید زندگی میکند. او در تلاش است تا تعداد انگشتشماری از چهرههای برجسته را گرد هم آورد: شیرین عبادی، برنده جایزه صلح نوبل ۲۰۰۳، علی کریمی، فوتبالیست سابق، گلشیفته فراهانی، بازیگر و حامد اسماعیلیون، نویسنده که همسر و دخترش در سقوط هواپیمای اوکراینی PS752 که در ژانویه ۲۰۲۰ توسط سپاه پاسداران ایران سرنگون شد، کشته شدند.
زیر نویس عکس: اعضای جامعه ایرانیان در قبرس سرکوب رژیم ملاها را محکوم کردند و در ۲۳ آوریل در نزدیکی سفارت اسرائیل در نیکوزیا حمایت خود را از ولیعهد تبعیدی نشان دادند.
"تقریباً هیچ کس او را نمیشناخت، نه در ایران و نه در صحنه بینالمللی." آزاده کیان، جامعهشناس
به محض اینکه "کمیته جورج تاون" ایجاد شد، بلافاصله منحل شد. رضا پهلوی میخواهد متحد کند... ولی فقط حول خودش. او شاهزاده به دنیا آمده بود و قصد داشت شاهزاده باقی بماند. اما در آن زمان، وزن کمی داشت. آزاده کیان، جامعهشناس، میگوید: «تقریباً هیچکس او را نمیشناخت، نه در ایران و نه در صحنه بینالمللی». با این حال، در ۱۴ فوریه ۲۰۲۶، در حاشیه کنفرانس امنیتی مونیخ، پس از سخنرانیای که از دونالد ترامپ خواست «به وعدههایش عمل کند» و به مردم ایران در پی «حمام خون» ۸ و ۹ ژانویه «کمک» کند، ۲۵۰ هزار نفر از هوادارانش او را تشویق کردند.
مونیخ، یا به تخت نشستن پادشاه آینده...
چگونه میتوانیم توضیح دهیم که در عرض سه سال، این شخصیت نمادین درجه دو - طرفدار یک ایران سکولار، طرفدار یک سلطنت مشروطه میانهرو، و تحسینکننده مارتین لوتر کینگ - میتواند خود را به عنوان رهبر طبیعی اپوزیسیون ایران تثبیت کند، و مورد تحسین جمعیتی قرار گیرد که کلاههای MIGA («ایران را دوباره بزرگ کنیم») بر سر دارند و شعارهای برتریجویانهای مانند «یک میهن، یک پرچم، یک رهبر» را که در مونیخ شنیده میشود، سر میدهند؟
آزاده کیان ادامه میدهد: «رضا پهلوی مظهر یک پدیده سیاسی است.» در قلب این سازوکار، ایران اینترنشنال، کانال فارسی پخشکننده از لندن، قرار دارد که این جامعهشناس آن را با «نوعی فاکس نیوز ایرانی» مقایسه میکند. به گزارش گاردین، این شبکه که در سال ۲۰۱۷ با ۲۵۰ میلیون دلار بودجه سعودی راهاندازی شد، سالهاست که همان تصویر را پخش میکند: تصویری از ایران پیش از ۱۹۷۹ که به بهشتی گمشده، مدرن و غربی تبدیل شده است، جایی که زنان با موهایی آزاد و رها، با دامنهای کوتاه راه میروند. در سال ۲۰۲۳، این کانال با پیروی از برنامه «زن، زندگی، آزادی»، موضع خود را حتی سختتر کرد. آرمین خامه، رئیس سابق این بخش که در اکتبر ۲۰۲۵ از اتاق خبر خارج شد، به یاد میآورد: «همه چیز در نهایت به یک پیام واحد ختم شد. جمهوری اسلامی شر مطلق است، اسرائیل باید به مردم ایران کمک کند و پهلوی بهترین نامزد است، گویی این کانال به تدریج ذهنها را برای مداخله نظامی آماده میکند.» آرمین خامه، رئیس سابق دپارتمان کانال ایران اینترنشنال)
«بودجه غیرشفاف»
در اوج «جنگ دوازده روزه» در ژوئن ۲۰۲۵، و سپس در جریان اعتراضات ژانویه، این کانال به پخش تمام سخنرانیهای رضا پهلوی، از جمله این سخنرانی، ادامه داد. در آنجا بود که او از هموطنانش خواست به خیابانها بیایند و به آنها اطمینان داد که به گفته خودش، ۷۰ هزار نظامی و کارمند دولت که از رژیم جدا شدهاند به آنها ملحق خواهند شد. ما میدانیم که بعداً چه اتفاقی افتاد: طبق گزارش هنگاو، یک سازمان حقوق بشری مستقر در نروژ، در ۸ و ۹ ژانویه، شبهنظامیان رژیم با مهمات جنگی آتش گشودند و باعث مرگ حداقل ۷۶۰۰ نفر شدند که هویتشان مشخص است. احسان حسینزاده، وکیل و پناهنده سیاسی در فرانسه از سال ۲۰۱۹، میگوید: «در آن لحظه بود که رضا پهلوی واقعاً در صحنه بینالمللی ظاهر شد.» او میگوید که به موازات آن، شاهد یک «تغییر» استراتژی، «تهاجمیتر» نسبت به سایر چهرههای مخالف ایرانی - از جمله خودش - بوده است و به «صدها تهدید ناشناس» که علیه او در شبکهX که برخی از آنها تهدید به مرگ بودند و بیشتر آنها از حسابهای خودکار ناشناس سرچشمه میگرفتند.
در همان زمان، یک کمپین مخفیانهتر دیگر در پشت صحنه در حال وقوع بود. این بار، به لطف الگوریتمها. در پاییز ۲۰۲۵، تحقیقی توسط روزنامه اسرائیلی «هاآرتص»، به ویژه با تکیه بر کار Citizen Lab (در دانشگاه تورنتو)، عملیات نفوذ Prisonbreak را کشف کرد که گفته میشود از درون دستگاه دولتی اسرائیل و تحت نظارت وزیر اطلاعات، گیلا گاملیل، همان وزیری که رضا پهلوی را در اولین سفرش به اسرائیل در آوریل ۲۰۲۳ پذیرفته بود، سازماندهی شده است. هدف اعلام شده: تشویق به تغییر رژیم در ایران با پر کردن رسانههای اجتماعی با هزاران ربات که از بازگشت سلطنت حمایت میکنند، و در نتیجه ایجاد ظاهری از حمایت گسترده و خودجوش مردمی.
چه کسی هزینهها را پرداخت میکند؟ چه کسی آن را تأمین مالی میکند؟ منابع نزدیک به او با اشاره به «یک اکوسیستم کامل با بودجه غیرشفاف، جایی که لابیگران و شبکههای سیاسی با هم تلاقی میکنند»، اظهار داشتند: «نه خود شاهزاده؛ او چنین منابعی ندارد.» مگر مشاور نزدیک او، سعید قاسمینژاد، عضو بنیاد دفاع از دموکراسیها، یک اندیشکده نومحافظهکار آمریکایی با بودجه سالانه تقریباً ۱۳ میلیون دلار که به ویژه توسط میلیاردر شلدون ادلسون، حامی سرسخت ترامپ و نتانیاهو و مدافع سرسخت تحریمهای تشدید شده - یا حتی رویارویی - علیه ایران تأمین مالی میشود، نیست؟
زیر نویس عکس: با وزیر اطلاعات اسرائیل، گیلا گاملیل، در روز ملی یادبود هولوکاست در یادبود یادواشم در اورشلیم، ۱۷ آوریل ۲۰۲۳.
در بروکسل، یکی از چهرههای برجسته جنبش زن، زندگی، آزادی به ما گفت که یک "سازمان طرفدار اسرائیل" با او تماس گرفته است که ظاهراً به او "حقوق" برای مبارزه در حمایت از رضا پهلوی پیشنهاد داده است - او میگوید که این پیشنهاد را رد کرده است، زیرا نمیخواسته "برای لابیهای اسرائیلی کار کند". در پاریس، وکیل سهند صابر، سخنگوی شرکت حقوقی فرانسوی-ایرانی وکیلان و همکار سابق شاهزاده در پاریس، نیز اذعان میکند که "برای مدتی در کمک به مقاومت" مشارکت داشته است. هدف اصلی او تثبیت تصویر شاه در رسانههای فرانسه بود. یکی از دوستان نزدیک او، الکساندر فاطمی، برادرزاده بزرگ محمد مصدق، نخست وزیر سابق ایران، یکی از مشاوران حلقه داخلی وارث است. در ژانویه، او مشاور ارتباطات، ژان باپتیست دوات، که قبلاً عضو تیم برونو روتایو در وزارت کشور بود را استخدام کرد. مصاحبه با پسر شاه در اخبار ساعت ۸ شب TF1 در اوایل فوریه؟ کار او بود. عکس روی جلد مجله لوپوئن یک هفته بعد؟ دوباره کار او بود. در فرانس انتر؟ نه به هیچ وجه." سهند صابر اعلام میکند: "به هیچ وجه،" شاهزادهاش با حضور در این "سی نیوز چپگرا" چیزی برای به دست آوردن ندارد.
یک چرخش "فاشیستی"
با این حال، در پشت صحنه، برخی از او به عنوان استخدامکننده در سایه یاد میکنند. "پیشاهنگی" که وظیفه جذب چهرههای کاریزماتیک را دارد که پیام شاه آینده را منتقل کنند. به ما گفته میشود: «آنها به سفیران جوان، زیبا و در صورت امکان، قربانیان رژیم نیاز دارند.» این همان روشی است که نازیلا معروفیان، روزنامهنگار جوانی که پس از مصاحبه با پدر مهسا امینی توسط رژیم اسلامی بازداشت شد، پس از ورودش به فرانسه در سال ۲۰۲۳ توسط آن وکیل مورد تماس قرار گرفت. این روزنامهنگار که «این پیشنهاد را رد کرد» ادامه میدهد: «او به من یک آپارتمان و همچنین ناشران و تهیهکنندگان را در صورت تمایل به نوشتن کتاب یا ساخت فیلم در مورد داستانم پیشنهاد داد.» از آن زمان، یکی دیگر از سلطنتطلبان، نکزیا، یک مانکن، به طور منظم در برنامه «La Grande Matinale» فرانس انتر ، در BFM، TF1 و France Info حضور داشته و در صفحات «Paris Match» مطلب از او نقل میشود، جایی که او حمایت خود را از عملیات فعلی اسرائیل و آمریکا تکرار میکند. با این حال، سهند صابر اصرار دارد که هر کاری که انجام میدهد «صرفاً بشردوستانه، برای کمک به هموطنان» است، در حالی که از خفقان «اپوزیسیون چپگرای ایرانی» بر رسانههای فرانسوی ابراز تاسف میکند. او نسبت زیادهرویهای «برتریطلبانه» «اقلیتی از هواداران» دستنشاندهاش، «متاسف» است. و معتقد است که رضا پهلوی، مانند متحد «طبیعی» بزرگش، نتانیاهو، فقط رویای دموکراسی را در سر میپروراند. آیا آنها برای رسیدن به آن تلاش نمیکنند؟ با هم برای پایان تروریسم اسلامی و همه عوامل آن؟
زیرنویس عکس: تظاهرات در حمایت از رضا پهلوی در ۲۷ آوریل در لندن.
با این حال، در ماههای اخیر، قدرت نرم روزهای اولیه به خاطرهای دور تبدیل شده است. یک روزنامهنگار فرانسوی-ایرانی چنین محکوم میکند : مونا جعفریان؟ یک "درندهخو" که همه کسانی را که مانند او فکر نمیکنند، ترور و آزار میدهد، یک ماه پیش، یکی به اسم پشوتان ، اینفلوئنسری با ۲۳۰ هزار دنبالکننده، فهرستی از "چپگرایان" را که باید حذف شوند، منتشر کرد: در میان آنها، وکیل فرانسوی-ایرانی شیرین اردکانی، دانشجوی دکترای فرانسوی-ایرانی آیدا توکلی، و کتابفروشی پرس آن پوش ( پارس در جیب) در منطقه ۱۵ پاریس، مکانی محبوب برای بحث در مورد ایران پس از رژیم. صاحب آن، تینوش نظمجو، از ژانویه "فشار روزانه" از سوی ایرانیانی که تهدید به "آتش زدن" فروشگاه او میکنند، دریافت کرده است. در کانادا، این فضای مسموم تاکنون جان یک نفر را گرفته است: مسعود مسجدی، استاد سابق ریاضی و مخالف سرسخت رژیم و سلطنتطلبان، در ماه مارس توسط دو ایرانی رادیکال کشته شد. این قتل، جامعه خارج از کشور را بیش از پیش دچار تفرقه کرده است.
در رسانههای اجتماعی، برخی از متعصبان، که گاهی اوقات به شاهزاده نزدیک هستند، خواستار بازگشت ساواک، سرویس اطلاعاتی بدنام شاه که مسئول هزاران مورد شکنجه است، شدهاند. به گفته کامبیز غفوری، روزنامهنگار ایرانی تبعیدی در فنلاند، تا حدی که حامیان اولیه، کسانی که به وعدههای اولیه شاهزاده برای گذار دموکراتیک اعتقاد داشتند، سرانجام منصرف شده اند، زیرا از چرخش "فاشیستی" جنبش او خسته شدهاند. او میپرسد که در نهایت، رضا پهلوی طرف کیست؟ او طرفدار چیست؟ آیا این رویکرد "تندروانه" در درجه اول با هدف "تضعیف مخالفان برای حفظ ایران ضعیف و چندپاره" نیست؟ از نظر او، با تکیه بر چهرهای که اعتبار کمی در ایران دارد، اسرائیل همان منطق «اقتدارگرایانه» و «توهمآلود» جمهوری اسلامی را بازتولید میکند: تحمیل قدرت نمادین، تاج و تختی بدون پادشاهی، بدون پایگاه واقعی... در ۲۷ آوریل، در لندن، طی تظاهراتی در حمایت از رضا پهلوی، حدود صد مرد که تماماً سیاه پوشیده بودند و برخی نقاب داشتند، در نمایشی وحشتناک رژه رفتند و به واحد نخبگان امپراتوری باستان ایران، یعنی سپاه جاویدان، ادای احترام کردند. «گارد جاویدان» جایگزین سپاه پاسداران میشوند - یا بهتر است بگوییم شبیه به آنها میشود؟
نوشتهی ماری واتون