دوئل بایدن – پوتین، وحشت از تصاعد رویاروئی
«کاترین آشتون (Catherine Ashton) نخستین دیپلمات بریتانیائی است که مدیریت سیاست خارجی اتحادیه اروپا را از سال 2009 تا 2014 برعهده داشته است. او اخیرا برای کتاب خاطرات خود تیتری را انتخاب کرده که می تواند بسیار از ناظران و اهل فن را متحیر کند، به طوری که شخص ممکن است حتی وسوسه شود از خیر این کتاب گذشته کتاب دیگری انتخاب کند، اما در واقع این تیتر، "بعد چه؟" (And Then What ?) یک پرسش کلیدی را در حوزه تئوری و پراتیک دیپلماتیک مطرح می کند.
کتی اشتون که زنی کم حرف و دور از جدل های متعارف است و اغلب به توانمندی هایش کم بها داده می شد، در عین حال نقش مهمی در مذاکرات منتهی به توافق نامه اتمی با ایران در سال 2015 ایفا کرد. او همچنین در اوایل سال 2014 در بحبوحه قیام مردم اوکراین به کی یف رفت تا ویکتور یانوکوویچ، رئیس جمهور وقت هوادار روسیه، را بر سر عقل آورد. او این قضیه و دیگر خاطرات خود از وقایع بین المللی آن روزگار را در کتابی که اوایل فوریه منتشر و هنوز به فرانسه ترجمه نشده، شرح داده است :
And Then What ? Stories of 21st-Century Diplomacy, Elliott & Thompsonاو تیتر کتاب را چنین توضیح می دهد : «وقتی در دیپلماسی به مرحله بعد می اندیشیم باید همواره این پرسش را مطرح کنیم : "بعد از این، چه؟" اگر نتوانیم به این پرسش پاسخ دهیم، در این صورت بختمان برای موفقیت کاهش می یابد".»
این کمابیش همان وضعیتی است که کشورهای غربی یک سال پس از تهاجم روسیه به اوکراین در آن قرار دارند…
در زمینه تحویل اسلحه، از مرزهای حساس و "خطوط قرمز" یکی پس از دیگری عبور شده است. امروز مسأله تحویل هواپیماهای جنگی در دست مطالعه است. آلمان خود را از قید اعتیاد به گاز روسیه رها کرده است. در کنفرانس امنیتی مونیخ (17 تا 19 فوریه)، اردوی غرب وحدت خود را بر بستر یک نظم بین الملل ویران شده به نمایش گذارد.
و از همه مهم تر، جو بایدن، رئیس جمهور آمریکا، ناگهان روز دوشنبه 20 فوریه سر از کی یف در آورد و پس از آن برای تشویق و تقویت روحیه متحدان جناح شرقی ناتو به ورشو رفت تا بخصوص به ولادیمیر پوتین نشان دهد که رهبری آمریکا هنوز از قوت و استحکامی که او تصورش را هم نمی کرد، برخوردار است. اما بعد چه؟
پیوستن اوکراین به اتحادیه اروپا – یکی از تصمیمات مهمی است که اروپائیان جهت حفاظت از اوکراین در بلند مدت اتخاذ کرده اند. هرگز دیده نشده بود که کشوری در حال جنگ به مجموعه بزرگی پیوسته باشد. معلوم نیست این کار چگونه باید عملی شود. طی کردن مقررات و پروسدور متعارف با توجه به شرایط حساس کنونی بیش از اندازه طولانی است. باید روش دیگری ابداع کرد، بدون آنکه اصل الحاق به اتحادیه بر اساس احراز شایستگی [از سوی کشور متقاضی] نادیده گرفته شود، زیرا بدون مراعات این اصل اتحادیه از هم خواهد پاشید.
کمک نظامی به اوکراین – این کمکها از یک سال پیش با این هدف انجام می گیرد که به کشور مورد تجاوز قرار گرفته جهت عقب راندن متجاوز روس یاری برساند. اما در بلند مدت چه؟ چگونه می توان اوکراین را از تکرار تجاوزات و حملات جدید مصون داشت؟ کی یف خواستار الحاق به ناتو است. بین کشورهای عضو ناتو در این خصوص اتفاق نظر وجود ندارد. شماری از آنها ترجیح می دهند از "تضمین های امنیتی" صحبت کنند. اما کدام تضمین ها؟
تعریف "پیروزی" – پاریس و برلن پس از مدتی تعلل و به نعل و به میخ زدن امروز پذیرفته اند که پیروز شدن اوکراین بر روسیه امری الزامی و حتی مستلزم شکست بی چون و چرای روسیه است. اما بر اساس کدام معیارها می توان یک طرف را "پیروز" دانست؟ چگونه می توان به "پیروزی" دست یافت؟ رئیس جمهور امانوئل ماکرون در عین حال می گوید که "هیچیک از دو طرف نمی تواند کاملا برنده شود" و "تغییر رژیم" در مسکو برای هیچیک از کشورهای درگیر هدف نیست. اما از نگاه دمیترو کولبا Dmytro Kuleba، وزیر امور خارجه اوکراین، "زمانی می توان گفت جنگ به پایان رسیده" که رهبر روسیه هر کس که باشد، "به کی یف بیاید، در برابر بنای یادبود قربانیان بر زمین زانو بزند و طلب بخشایش کند".
«تصمیم با خود اوکراینی ها است» - این ترجیع بندی است که غربی ها در پاسخ به این پرسش که چه وقت مخاصمه جای خود را به مذاکره خواهد داد، بر زبان می آورند. و کل ابهام موجود در این جنگ که نیروهای اوکراینی وابسته به سلاح های ارسالی متحدانشان پیش می برند، درهمین نکته نهفته است. تحویل موشک های دارای برد بسیار بلند یا هواپیماهای جنگی می تواند مسیر جنگ را تغییر دهد. و اما متحدان فعلا از تحویل این گونه تجهیزات خودداری می کنند. پس تصمیم فقط با خود اوکراینی ها نیست. آیا مثلا به آنها سلاح و تجهیزاتی که امکان پس گرفتن شبه جزیره کریمه را بدهد، خواهیم داد؟
تصاعد – این کابوس واشینگتن، پاریس و برلن است. از یک سو تصاعد عمودی را داریم – یعنی تهدید اتمی که پوتین آن را بار دیگر در سخنرانی روز سه شنبه 22 فوریه خود عنوان کرد. و تصاعد افقی – مثلا گسترش یافتن جنگ به کشور کوچک و بشدت آسیب پذیر مولداویا. نشانه هائی که از این احتمال می بینیم نگران کننده است. در برابر یک تهاجم محتمل روسیه به مولداویا چه باید کرد؟…