بحران بي اعتمادي بين اتحاديه اروپا و ايالات متحده

پرزيدنت که در کادر نشست سران شوراي اروپا صحبت مي کرد که کلا تحت الشعاع قضيه جاسوسي الکترونيک گسترده آمريکا و بخصوص افشاگري تازه روزنامه گاردين راجع به شنود 35 رهبر مهم جهان از سوي سرويس هاي اطلاعاتي آمريکا قرار گرفته راجع به استفاده از شماره هميشگي تلفن دستي خود که پس از ورود به اليزه نيز همچنان حفظ کرده اطمينان داد که اينکه بشود با اين شماره با من تماس گرفت دليل بر اين نيست که حتما زير شنود باشد و اظهار نظر کرد که شنودهاي مورد بحث در روزنامه گاردين ممکن است رهبراني را که پيش از من بوده اند هدف قرار داده بوده است.
فرانسوا هولاند و آنگلا مرکل که زير شنود بودن تلفن وي از سوي سرويس هاي آمريکائي روز قبل فاش شده بود، به محض ورود به محل شورا مدت يک ربع ساعت در اين باره به گفتگو پرداختند تا موضع مشترکي اتخاذ و آن را هنگام صرف شام به همتايان خود ارائه دهند...دو رهبر در فراخوان مشترکي خواستار تعريف مشخصي براي همکاري و به واقع نوعي آئين نامه حسن رفتار بين سرويس هاي مربوطه در کشورهاي خود از يک سو و سرويس هاي آمريکائي از سوي ديگر شدند. آنها تصريح کردند که ابتکار آنها به روي هر کشور ديگر اروپائي که مايل باشد گشوده است، هر چند هيچيک از ديگر همتايانشان از همان پنجشنبه به اين ابتکار نپيوستند. خانم مرکل با ياد آوري عادت به احتياط در حرف زدن که در دوران کودکي اش در آلمان شرقي رايج بود (از بيم پليس سياسي) پرسيد : مگر جنگ سرد تمام نشده؟ هم او کمي پيش تر با لحني خشمگينانه گفته بود : جاسوسي بين دوستان بکلي بي معني است در حالي که فرانسوا هولاند بر خلاف عادت خود از هر گونه اظهار نظري خودداري و صبر کرده بود تا در هماهنگي با خانم صدراعظم اظهاراتش را تنظيم کند.
مرکل و هولاند سپس همتايان خود را به نشان دادن حداقلي از وحدت قانع کردند زيرا در اين شرايط غيرممکن بود موضوعي به اين حساسي را چهره به چهره طرح نکرد. با آن که انگليسي ها در ابتداي نشست خاطرنشان شده بودند که امنيت ملي کشورهاي عضو در حيطه صلاحيت اتحاديه اروپا قرار ندارد، صدراعظم آلمان و رئيس جمهور فرانسه هر دو خواستار تهيه يک بيانيه مشترک شدند که در پايان گفتگوها توسط هرمان وان رومپوئي، رئيس شوراي اروپا، قرائت شد و طي آن بيست و هشت کشور عضو اعتقاد راسخ خود مبني بر اينکه همکاري بايد بر احترام و اعتماد متقابل از جمله در زمينه کار و همکاري سرويس هاي مخفي استوار باشد بيان مي دارند. در سند مشترک بر ارزش روابط دو سوي آتلانتيک تأکيد و آمده که جمع آوري اطلاعات يک عنصر حياتي در مبارزه ضد تروريسم است. آنگلا مرکل در پايان نشست هشدار داد : «اعتماد بايد بازسازي شود. و اين مستلزم چيزي بيش از کلمات مهر آميز است. تغيير رفتار راديکال ضروري است
فراتر از بيانيه هاي اصولي، واکنش هاي جمعي راجع به موضوعي که در صلاحيت اتحاديه قرار ندارد و معمولا به صورت دو جانبه حل و فصل مي شود، برد محدودي دارد و به گفته يک ديپلمات فرانسوي، از حد تحرکاتي که براي آمريکا بيش از اندازه خشمگين کننده نباشد فراتر نمي رود و نگراني از اقدامات تلافي جويانه واشينگتن احتياط کاري 28 کشورعضو را توجيه مي کند...فرانسوا هولاند که از آمريکا خواسته بتواند در کادر يک همکاري دو جانبه تمام اسناد خارج شده توسط ادوارد اسنودن را در اختيار داشته باشد در بروکسل گفت در اين مورد از باراک اوباما يک پاسخ مثبت گرفته است. رئيس جمهور فرانسه همچنين گفت : مهم اينست که روابطمان با ايالات متحده را حفظ کنيم. ما متحديم و همگي به اين اتحاد پاي بنديم و افزود : آئين نامه حسن رفتار به اين معني است که قرار نيست کسي را که در ملاقات هاي بين المللي فرصت ديدنش را داريم، زير شنود تلفني قرار دهيم.
يک ديپلمات با ياد آوري اينکه مقر شوراي اروپا که پرزيدنت هولاند در آن اين سخنان را ايراد مي کرد همچنان يک سکوي جاسوسي است که همه جاسوسي يکديگر را مي کنند بر طنز قضيه انگشت گذارد.

• چگونه پاريس در مورد جاسوسي از اليزه به ان.اس.آ ظنين شد لوموند در گزارش مفصلي با اين عنوان مي نويسد طبق يک يادداشت دروني ان.اس.آ، پاريس در مورد حمله سايبري سال 2012 به سيستم کامپيوتري اليزه از آژانس مزبور حساب کشي کرده است. «از ده سال پيش که ايالات متحده يک سيستم جاسوسي الکترونيک با گستردگي و پيچيدگي بي سابقه اي را بر پا کرد، اين امر باعث بروز تنش هائي با کشورهائي نظير فرانسه شده که در عين حال متحدان تاريخي آمريکا به شمار مي روند. مطالعه اي که لوموند در اسناد منتشر نشده آژانس امنيت ملي آمريکا (NSA)، يعني نهاد مأمور اين جنگ در سايه در جهان مجازي و مخابرات و مراسلات به عمل آورده، حکايت از تنش ها و بي اعتمادي هائي دارد که بين پاريس و واشينگتن وجود داشته است.
سند اصلي يک يادداشت دروني ان.اس.آ در چهار صفحه است که ادوارد اسنودن فاش کرده و مهر بالاترين طبقه بندي محرمانه يعني بکلي سري (Top secret) خورده است. اين يادداشت که از سوي سرويس مأمور روابط خارجي خطاب به مديريت آژانس انشا شده، خطوط اصلي ديدار 12 آوريل دو مسئول بلند پايه فرانسوي را در بر مي گيرد. موضوع ملاقات اين دو مسئول با مسئولان آژانس : حمله انفورماتيکي که در ماه مه 2012 مقر رياست جمهوري فرانسه را هدف قرار داده بوده است. در يادداشت تصريح شده که برنار باربيه Bernard Barbier، مدير فني DGSE (سرويس هاي مخفي اطلاعات خارجي فرانسه) و پاتريک پايو (Patrick Pailloux)، مدير آژانس ملي امنيت سيستم هاي اطلاعات (Anssi) خواستار توضيح و حساب پس دادن از همتايان آمريکائي خود که به آنان ظنين هستند پشت اين راهزني انفورماتيک قرار داشته اند، گرديده اند.
در چهارصفحه مزبور شماري از عبارات و ملاحظات ويژه سازماني با نتايج يک تحقيق راجع به صحت و سقم شکايت فرانسويان آميخته شده است. در آن از جمله آمده که هيچيک از سرويس هاي قادر به انجام چنين تهاجمات الکترونيکي در درون دستگاه اطلاعاتي آمريکا (اعم از NSA يا CIA) يا از سرويس هاي دوستان نزديک متعلق به مدار دوم (انگلستان و کانادا) مسئول چنين حمله خصمانه اي عليه اليزه نبوده است. انشاگر نامه در بحث خود که در آن تک تک کلمات سنجيده بيان شده، تصريح مي کند که در جريان تحقيقات، ان.اس.آ «عمدا از موساد و ISNU – مديريت فني سرويس هاي اسرائيلي – نپرسيده که آيا در تهاجم مزبور دخيل بوده اند يا خير.
اين قضيه به ماه مه 2012 و بين دو دور انتخابات رياست جمهوري فرانسه باز مي گردد. در آن هنگام تيم هاي نيکلا سارکوزي هنوز در اليزه حضور دارند. آن گونه که روزنامه منطقه اي «تلگرام برست»
(Le Télégramme de Brest)فاش کرده، سيستم هاي امنيتي حضور عناصري قادر به اخذ اطلاعات انفورماتيک رياست جمهوري و مکانيسم هاي راهزني کامپيوترهاي همکاران اصلي رئيس جمهور را شناسائي کرده اند. يک کارشناس که بلافاصله پس از اين سانحه در محل حاضر شده، توضيح مي دهد که «حمله مزبور يک عمل راهزني کامپيوتر با اين هدف تبليغاتي که علني شود نبوده، بلکه هدف، نصب مکانيسمي در قلب سيستم انفورماتيک رياست جمهوري بدون اينکه مشاهده شود و توجهي برانگيزد، بوده است.
در نوامبر 2012، هفته نامه اکسپرس با درج مقاله اي آمريکائي ها را آمران اين حمله معرفي کرد. در پي آن تنش بين دو پايتخت بالا گرفت و در ماه ژانويه، ژنرال کيت الکساندر، رئيس ان.اس.آ که در پاريس توقفي داشت، ناگزير شد به پرسش هاي DGSE و Anssi که به دخالت آژانس او در اين قضيه ظنين بودند، پاسخ دهد. مديريت روابط خارجي ان.اس.آ در يک يادداشت تدارکاتي پيش از ديدار 12 آوريل دو مسئول فرانسوي تصريح مي کند که درهيچ زمان DGSE يا Anssi در اين باره که قصد دارند ژنرال الکساندر را راجع به اين موضوع مورد پرسش قرار دهند، اطلاعي به آژانس نداده بودند.
ان.اس.آ در تلاش يا براي تظاهر به حسن نيت خود پيش بيني کرد که در ماه مارس دو تحليلگر «مرکز بحران آژانس» (NTOC) را به پاريس بفرستد تا به فرانسويان در يافتن مهاجمان کمک کنند. در روز قبل از عزيمت اين دو تحليلگر، فرانسه سفر آنان را لغو و با تشديد لحن خود خواستار پذيرفته شدن آقايان باربيه و پايو در مقر ان.اس.آ در روز 12 آوريل گرديد. در سند داخلي ان.اس.آ آمده که فرانسويان در هيچ لحظه اي عناصري را که احتمالا راجع به مسئوليت مفروض آمريکائي ها در حمله دراختيار داشته اند، به آژانس منتقل نکرده اند و به عنوان دليل، اين فرض را مطرح مي کند که قطعا هدفشان بررسي واکنش ان.اس.آ در لحظه انتقال عناصر در دست خود بوده است.
در بخش تهديدها و دام هاي بالقوه و ساير اطلاعات سند مزبور است که جزئيات تحقيقات ان.اس.آ درباره اين قضيه مشاهده مي شود. نويسنده يادداشت وضعيت و سطح آگاهي آژانس جهت مقابله با اتهامات فرانسويان را به مسئولان مافوق خود منتقل مي کند. چنين است که در يادداشت مي توان خواند که سرويس موسوم به  Tailored Access Operations/TAO که حملات سايبري ان.اس.آ در سراسر جهان را مديريت و هدايت مي کند، تأييد کرده که حمله مورد بحث در فرانسه يکي از عمليات آن نبوده است. در اين سند تصريح شده که «تائو از اکثر شرکاي نزديک ان.اس.آ در مدارهاي اول و دوم – يعني CIA، سرويس هاي مخفي انگلستان (GCHQ) و سرويس هاي کانادائي (CSEC) که مظنونان اصلي بوده اند – پرسيده که آيا دخالتي داشته اند و همگي تکذيب کرده اند.
مدار اول همکاران ان.اس.آ، شامل 16 آژانس اطلاعاتي آمريکا مي گردد. در مدار دوم انگلستان، کانادا، استراليا و زلاند نو افزوده مي شود و مدار سوم کشورهائي نظير فرانسه و آلمان را شامل مي گردد.
در تکميل اطلاعات رؤساي ان.اس.آ در يادداشت اضافه شده که موساد و ايسنو نيز که هر دو قادر به اجراي اين گونه حملات هستند، عمدا مورد پرسش قرار نگرفته اند. نويسنده يادداشت جهت توجيه اين خودداري تنها به طور مختصر اشاره مي کند که فرانسه يک هدف مشترک اسرائيل و ايالات متحده نيست. ان.اس.آ به صراحت نمي گويد که موساد حمله را انجام داده بوده اما به نظر مي رسد ضروري تشخيص داده وجود نوعي شک معقول در قبال دولت يهود را خاطرنشان شود.
نزديکي قوي بين واشينگتن و اورشليم در زمينه اطلاعات، وجود نوعي بي اعتمادي بين دو طرف را منتفي نمي سازد. در سندي به تاريخ 2008 که گاردين انتشار داده، يک مسئول بلند پايه ان.اس.آ از روحيه تهاجمي سرويس هاي اطلاعاتي اسرائيلي در قبال آمريکا صحبت کرده است : از يک سو، اسرائيلي ها در کار تقسيم اطلاعات شرکائي عالي هستند اما از سوي ديگر براي آنکه مواضعمان در خاورميانه را بدانند، خود ما را هدف عملياتشان قرار مي دهند. (...) در بين تهاجمي ترين سرويس هاي مخفي جهان در قبال آمريکا، اسرائيل در رده سوم قرار مي گيرد . در سند تصريح نشده دو سرويس ديگر کدام ها هستند.
و اما روابط بين سرويس هاي مخفي فرانسوي و اسرائيلي در مورد خاور نزديک بويژه اين اواخر راجع به سوريه تنگاتنگ و منظم است. اما گاه فعاليت بسيار شديد اطلاعات اسرائيل در خاک فرانسه اعتماد متقابل را مخدوش مي کند. فرانسه گذرگاهي است براي جهان عرب و آفريقا و يک عضو DCRI، سرويس ضد جاسوسي فرانسه، مي گويد که اداره او پس از آنکه دريافته موساد از يک هتل پاريسي به عنوان پايگاه عملياتي جهت اجراي ترور يکي از مسئولان نظامي حماس فلسطين در دوبي در ژانويه 2010 استفاده کرده، از سرويس اسرائيلي گله کرده است.
دفتر نخست وزير اسرائيل در پاسخ به پرسش لوموند راجع به عناصر مندرج در يادداشت ان.اس.آ تأکيد کرده که اسرائيل يک کشور دوست، متحد و شريک فرانسه است و دست به هيچ فعاليت خصمانه اي که بتواند به امنيت آن لطمه وارد سازد نمي زند». دو سرويس فرانسوي DGSE و Anssi نيز از هر گونه اظهار نظر يا تفسير خودداري اما در عين حال ديدار دو کارشناس خود از ان.اس.آ در تاريخ 12 آوريل را نيز تکذيب نکردند. در اليزه، آلن زبولون
Alain Zabulon، هماهنگ کننده ملي سرويس هاي اطلاعاتي، حاضر نشد به سؤالات ما پاسخ دهد. مقامات آمريکائي گفته اند که فعاليت هاي سرويس هايشان  در انطباق با قوانين  انجام مي گيرد.